- موقعیت جغرافیایی
شهرستان سراب با وسعتی معادل ۱۸/۳۴۵۲ کیلومتر مربع ۵۹/۷ در صد از کل مساحت استان را به خود اقتصاص داده است واز این لحاظ رتبه سوم را بین شهرستانهای استان دارا می باشد این شهرستان از نظر مختصات جغرافیایی در عرض شمالی ۳۷ درجه و۴۴ دقیقه الی ۳۸ درجه و۱۵ دقیقه ودر طول شرقی ۴۷ درجه الی ۴۷ درجه و۵۶ دقیقه قرار گرفته است واز سمت شمال با شهرستان هریس واستان اردبیل ، واز شرق با استان اردبیل ،از جنوب با شهرستان میانه واز غرب با شهرستان هریس وبستان آباد همجوار می باشد.
براساس آخرین تقسیمات کشوری شهرستان سراب دارای دو بخش (مرکزی- مهربان)، ۹ دهستان ،۱۶۷ آبادی دارای سکنه و۱۹ آبادی خالی از سکنه می باشد.
جغرافی نویسان عربی دوره اسلامی مانند ابن حوقل به جای سراب «سراه» ضبط کردند .در ترهت القلوب ، شهر سراویا سراب ذکر شده ودر وجه تسیه آن آمده است که چون درکنار«سراو رود» نباشد نام آن را «سراو» یا «سراب» گذاشته اند.
شهرستان سراب به دلیل قرار گرفتن در وسط کوههای سبلان وبزقوش از زیبایی های طبیعی وجاذبه های توریستی ویژه ای برخوردار است وجود کوههای سبلان که در تمام سال پوشیده از برف است دریاچه آن وچشمه های آب معدنی گرم وتالاب ها وآبشارهای طبیعی وشکارگاهها می تواند بسیاری رابه خود جلب کند .
رودخانه های شهرستان سراب عبارتند از ۱- قوری چای ۲- تاچیار ۳- پُسلر ۴- سهزاب چای ۵- وانق چای در جنوب مهمترین سرشاخه ای هستند که پس ازمشروب نمودن قسمت وسیعی از مراتع ومزارع های سراب در محلی به نام قریه سرانسر آجی چای (تلخ رود ) را تشکیل می دهند.
جمعیت ونیروی انسانی
جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۶۵ معادل ۱۶۱۹۰۴ نفر بوده که در سال ۱۳۷۵ با نرخ رشدی معادل ۸۴/۰- درصد به ۱۴۸۸۳۱ نفر رسیده است با ادامه این روند وکاهش نرخ رشد جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۸۳ براساس براوردهای مرکز آمار ایران به ۱۳۶۵۲۴ نفر کاهش پیدا کرده است.
تفکیک جمعیت شهری وروستایی این شهرستان حاکی از رشد بطئی جمعیت شهری کاهش سریع جمعیت روستایی است.
براساس مطالعات آمایش انتظار میرود جمعیت شهرستان در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۱۶۰ هزار نفر بالغ گردد.
ترکیب جمعیت یکی از ویژگیهای جمعیت از نظر ساختاری است که بررسی دقیق آن وتحلیل ترکیب آن کمک موثری در برنامه ریزی درست ودقیق ابعاد مختلف اجتماعی بخصوص آموزشی – نیازهای مسکن، اشتغال و… می تواند داشته باشد.
نسبت جنسی این شهرستان در سال ۱۳۶۵ معادل ۱۰۴ بوده که در سال ۱۳۷۵ به رقم ۱۰۵ مرد در مقابل یکصد زن افزایش یافته است ترکیب جمعیت این شهرستان نیز حاکی است ۷۸/۴۸ درصد جمعیت در رده سنی کمتر از ۱۵ سال ۵۸/۴۸ درصد در گروه سنی ۶۴-۱۵ سال ۶۶/۲ درصد در گروه سنی بالاتر از ۶۵ سال قرار داشته اند این ترکیب حاکی از جوان بودن جمعیت این شهرستان است براساس نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵ بیش از ۶۰ درصد جمعیت این شهرستان زیر ۲۴ سال بوده است که تامین زیر ساختهای آموزشی خدماتی لازم در افق ۱۴۰۰ برای این حجم جمعیت جوان، نیازمند برنامه ریزی وآینده نگری در برنامه های توسعه آتی می باشد.
براساس مطالعات وتحقیقات انجام شده از سرشماریهای سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۷۵ از شهرستان سراب یکی از شهرستانهای مهاجرفرست استان می باشد.
ضروری است ضمن برنامه ریزی لازم جهت ایجاد فرصت های مناسب اشتغال ، آموزشی ورفاه اقدامات جدی برای حفظ ونگهداشت جمعیت وجلوگیری از مهاجر بخصوص ازمناطق روستایی صورت گیرد.
جمعیت شهرستان سراب براساس آمار سرشماری سال ۱۳۸۵ به تفکیک به شرح زیر.
۱- شهر سراب ۴۲۳۳۵ نفر معادل ۱۱۰۵۲ خانوار
۲- شهر مهربان ۶۲۵۸ نفر معادل ۱۵۴۶ خانوار
۳- شهر شربیان ۴۳۷۴ نفر معادل ۱۰۳۸ خانوار
۴- شهر دوزدوزان ۳۵۶۱ نفر معادل ۶۶۵ خانوار
۵- روستایی بخش مرکزی ۱۰۲۶۰۳ نفر معادل ۲۴۸۷۶ خانوار
۶- روستایی بخش مهربان ۳۱۰۱۴نفر معادل ۷۱۲۰ خانوار
۷- جمعیت کل شهرستان ۱۳۳۶۶۱۷ نفر معادل ۳۱۹۹۶ خانوار
۸- درصد جمعیت شهری به کل جمعیت شهرستان ۴۲%
۹- درصد جمعیت روستای به کل جمعیت شهرستان ۵۸%
